Voormalig topman van ASML Peter Wennink heeft een rapport gepubliceerd onder de naam De route naar toekomstige welvaart. Een sterk Nederland in een relevant Europa.
Met dit rapport biedt Wennink inzichten in de economische en politieke toekomst van Nederland binnen de Europese context.
Interessant is het om te zien dat Wennink vooral de nadruk legt op economische groei. Dat blijkt ook wel uit de samenstelling van zijn klankbordgroep, geen: Barbara Baarsma, Hans Stegeman, Arjo Klamer, Kees Klomp, Kate Raworth en Jan Rotmans die als gemeenschappelijk kenmerk duurzame ontwikkeling en de impact van economische modellen op de samenleving en het milieu hebben. Ze pleiten vaak voor een transitie naar een duurzamere economie.
Als Wennink’s visie vooral gericht is op economische groei, is er onvoldoende aandacht voor duurzame ontwikkeling. Dit is een cruciaal aspect in de huidige tijd, waarbij sociale rechtvaardigheid, milieubescherming en aandacht voor het klimaat hand in hand moeten gaan.
Wennink’s voorstellen lijken vooral ten voordelen te komen van grotere bedrijven en de sterkere economische sectoren, terwijl kleinere ondernemingen en zwakkere sociaaleconomische groepen mogelijk niet de steun krijgen die ze nodig hebben om te profiteren van deze groei. Dit kan leiden tot een verdere vergroting van de ongelijkheid in de samenleving. Deze ongelijkheid zal verder toenemen als de diverse belastingen die nu worden geheven niet eerlijker verdeeld worden en de sterkste schouders de zwaarste belastingdruk niet zullen dragen. Nu zie je vooral het dreigen met vertrek uit Nederland van de succesvolste bedrijven als hun belastingdruk zou worden vergroot. Dit is voorwaar een voorbeeld van solidariteit tussen bedrijven, organisaties, MKB en inwoners die we liever anders concreet invullen. Dreigen helpt niet, je verantwoordelijkheid pakken wel. Dit kan leiden tot een verdere vergroting van de sociaaleconomische ongelijkheid in de samenleving.
Ik wijs hier met klem op de betrokkenheid van de samenleving bij besluitvormingsprocessen, wat essentieel is voor een eerlijk en rechtvaardig beleid.
Helaas doet het geharrewar in Den Haag om te komen tot een meerderheidsregering hier verder geen goed aan.
De komende jaren zien we de arbeidsmarkt veranderen, enerzijds onder invloed van nieuwe technologie zoals Kunstmatige Intelligentie (AI), anderzijds door de enorme krapte. Oude beroepen verdwijnen zoals bijvoorbeeld de receptioniste, nieuwe beroepen zien het daglicht zoals bijvoorbeeld de AI-coach. Aan de andere kant komen we in 2040 ongeveer 300.000 banen in de zorg tekort en 190.000 banen in het onderwijs, aldus futuroloog Bart Götte. Nu buitenlandse studenten weigeren of de competenties van nieuwkomers niet matchen met de vraag van het brede bedrijfsleven zal voor grote problemen gaan zorgen.
Tenslotte kan er kritiek worden geleverd op de veronderstelling dat iedereen gelijke toegang heeft tot onderwijs en innovatiekansen. In werkelijkheid zullen sociale en economische barrières de toegang tot deze middelen voor bepaalde bevolkingsgroepen beperken.
De genoemde kritieken op dit document van Peter Wennink kunnen een breder debat aanmoedigen over hoe we een evenwichtig beleid kunnen formuleren, dat zowel economische groei bevordert als sociale rechtvaardigheid en inclusiviteit waarborgt. Daarom is het bestuderen van dit document een must read voor beleidsmakers, economen en (lokale) politici. Want om te eindigen met de woorden van Peter Wennink: ‘Wat we nodig hebben is politieke moed om te kiezen, leiderschap om richting te geven en vertrouwen om het samen te doen.’
Niek Rennenberg Fractievoorzitter Ouderen Appèl-Hart voor Eindhoven